Xuquuqaha galmada iyo taranku waa qayb xuquuqaha aadamaha ah. Xuquuqaha aadamaha waxaa lagu qoraa sharciyada iyo heshiisyada caalamiga ah, oo waxaa saxeexay ugu badnaan wadan kasta oo adduunka ah. Netherlands way saxeexeen iyagu sidoo kale oo waxay ixtiraam u hayaan xuquuqahaas.

Xuquuqda galmada

Marka xuquuqaha galmada waa la tixgeliyaa, dadka waxay awoodaan inay xiiseeyaan mid lagu qanco iyo galmo badbaado ah iyoxidhiidho jacayl ah.

Tan macnaheedu waxa weeye xidhiidhadan waa ka xor khasab ama dagaal iyo iyaddoon laga baqan cudur, ama uur aan lagu talo gelin.

Xuquuqaha taranka

Caafimaadka taranka waxa uu la xidhiidhaa uurka, ummulida iyo go'aan ka gaadhida haddii iyo marka carruurta la dhalayo. Marka xuquuqda taranka la tixgeliyo, dadka waxay sameeyaan doorashooyin xor ah oo ku saabsan uur yeelashada, isticmaalka ka hortaga uurka ama samaynta ilma iska soo ridka.

Waa maxay kuwan xuquuqaha galmada iyo taranka aasaasiga ah?

Nolosha runta ah.

Waxaad leedahay xaqa aad ku hesho ta ugu fiican ee la heli karo ee daryeelka caafimaadka muddada uurka iyo ummulida. Xirfad yaqaanada daryeelka caafimaad waxay samayn doonaan dhammaan waxay samayn karaan si ay u ilaaliyaan nafta iyo caafimaadka iyo ilmahaaga. Waxaad leedahay xaqa aad ku hesho daryeelka caafimaadka aad u baahantahay.

Xaqa xoriyada gaarka ah iyo badbaadada

Waa inaad maamushaa jidhkaaga iyo noloshaada galmada. Waxaad leedahay xaqa aad ku xiisayso taada ahgalmadda oo waxaad xor utahay wax kasta iyo goorta carruur lagu dhalo iyo inta aad doonayso inaad haysato.

Sidoo kale waxay la macno tahay khasabka, dhaqanka galmada xad gudubka ah iyo ka faa'iidaysigu waa mamnuuc sharci ahaan.

Xaqa sinaanta

Waxaad leedahay xaqa in laguula dhaqmo si sinaan ah oo aan lagu takoorin sababtoo ah isirkaaga ama asalka qaranka, sababtoo ah diintaada ama fikradaha siyaasadeed, xaalada caafimaadka, qaabka galmada, sababtoo ah waxaad tahay nin ama haweenay ama sabab kasta oo suuragal ah. Raga iyo haweenku waxay leeyihiin xuquuq siman.

Xaqa gaar ahaanshaha

Waxaad leedahay xaqa aad ku samayso doorashooyinkaaga ku saabsan galmada aan baqdinta lahayn ee falcelinta xun ama cadaadiska leh. Tan macnaheedu waxa weeye xirfad yaqaanda daryeelka caafimaadka iyo adeegyada bulshaddu waa inay tixgeliyaan gaar ahaanshahaaga. Waxaa ku waajibiyay sharciga inay macluumaadkaaga u hayaan qarsoodi. Waa mamnuuc sharci ahaan in la wadaago natiijooyinka baadhitaanka HIV dadka kale haddii qofka la baadhay aanu bixin/ oggolaanshahiisa ama keeda tan.

Xaqa xoriyada fekerka

Waxaad leedahay xaqa aadku haysato fikradaada ku saabsan galmada iyo caafimaadka galmada oo waxaad leedahay xaqa aad kaga hadasho iyadda.

Xaqa macluumaadka iyo waxbarashadda

Waxaad leedahay xaqa aad ku hesho dhammaan macluumaadka iyo waxbarashadda aad u baahantahay inaad daryeesho caafimaadkaga galmada iyo taranka. Tusaale ahaan: macluumaadka sida jidhkaagu u shaqeeyo, iyo ka hortagga uurka, cudurada galmada lagu kala qaado (STIs), xuquuqahaaga.

Xaqa inaad guursato ama aanad guursan oo aad bilowdo qorshe qoys.

Qofna xaq uma laha inuu kugu khasbo adiga ama inay ku gaadhaan go'aandan magacaaga

Xaqa carruur lagu dhalo ama aan lagu dhalin

Waxaad leedahay xaqa aad ku gadho qaababaka badbaadada ah ee ka hortagga uurka, sida kiniinka ka hortagga uurka, IUD ama kondhomyada.

Xaqa daryeelka caafimaadka

Gudaha Netherlands qof kasta, uu ka mid yahay dadka aan lahayn sharciga degenaanshaha, waxay leeyihiin xaqa daryeelka caafimaadka.

Xaqa xoriyada isku imaanshaha iyo ka qayb galka siyaasadeed

Waxaad leedahay xaqa iyaddoo aad la jirto dadka kale aad kaga hadasho wax ku saaxab galmada iyo xuquuqaha taranka si aad u qaado tallaabo oo aad u hubsato in xuquuqahan la tixgeliyay. Waxaad leedahay xaqa aad wax ku wacyi geliso ama ku waydiiso siyaasi inuu sameeyo go'aamo si loo damaana qaado xuquuqahan.

Xaqa lagaga xor ahaado jidh dilka iyo dawo dhaqan xumada.

Waxaad leedahay xaqa in lagaa ilaaliyo dhammaan noocyada dagaalka la xidhiidha galmada, sida dhibaataynta galmada, weerarka aan haboonayn ama kufsi, ka gacansiga dadka, ku xad gudubka carruurta ama goynta xubinta taranka dhediga.

Haddii aad qabto HIV, dowladda Dhajka kuuma diri karto wadan aadan ka sii wadan karin dawadaada.

Seksuele en reproductieve rechten maken deel uit van de rechten van de mens. De rechten van de mens zijn neergeschreven in wetten en internationale verdragen, en werden door bijna alle landen in de wereld ondertekend. Nederland heeft deze ook ondertekend en moet deze rechten dus respecteren.

Seksuele rechten

Wanneer seksuele rechten gerespecteerd worden, kunnen mensen genieten van bevredigende en veilige seksuele relaties en liefdesrelaties.

Dit betekent dat deze relaties vrij zijn van dwang of geweld en dat er geen angst is voor infecties of ongeplande zwangerschap.

Reproductieve rechten

Reproductieve gezondheid heeft betrekking op zwangerschap, bevalling en het kunnen beslissen of en wanneer u kinderen wilt. Wanneer reproductieve rechten gerespecteerd worden, kunnen mensen vrij kiezen of zij zwanger worden, anticonceptie nemen of een abortus laten uitvoeren.

Welke zijn deze fundamentele seksuele en reproductieve rechten?

Het recht op leven

U heeft recht op de beste beschikbare gezondheidszorg tijdens uw zwangerschap en bevalling. Zorgverleners zullen al het mogelijke doen om het leven en de gezondheid van uw baby en uzelf te beschermen. U heeft recht op de nodige gezondheidszorg.

Het recht op persoonlijke vrijheid en veiligheid

U heeft controle over uw eigen lichaam en seksleven. U heeft het recht te genieten van uw seksualiteit en bent vrij om te beslissen of en wanneer u kinderen wilt en hoeveel kinderen u wilt.

Dit betekent ook dat dwang, seksueel grensoverschrijdend gedrag en uitbuiting strafbaar zijn.

Het recht op gelijkheid

U heeft het recht om gelijk behandeld te worden en niet gediscrimineerd te worden wegens uw etnische afkomst of nationaliteit, uw religie of politieke opvattingen, gezondheid, seksuele oriëntatie, geslacht of om welke grond dan ook. Mannen en vrouwen hebben gelijke rechten.

Het recht op privacy

U heeft het recht om uw eigen keuzes te maken over seksualiteit, zonder bang te hoeven zijn voor negatieve reacties of vervolging. Dit betekent dat de diensten in de gezondheidszorg en sociale diensten uw privacy moeten respecteren. Zij hebben geheimhoudingsplicht. Het is verboden om de resultaten van een hiv-test met anderen te delen als de geteste persoon hiervoor niet zijn/haar toestemming heeft gegeven.

Het recht op vrijheid van denken

U heeft het recht op een eigen mening over seksualiteit en seksuele gezondheid, en u heeft het recht erover te spreken.

Het recht op informatie en onderwijs

U heeft recht op alle benodigde informatie en onderwijs om te kunnen zorgen voor uw seksuele en reproductieve gezondheid. Voorbeelden hiervan zijn informatie over hoe uw lichaam werkt, over anticonceptie, over seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's), over uw rechten.

Het recht om al dan niet te trouwen en een gezin te plannen en te starten

Niemand heeft het recht om u te dwingen of deze beslissingen in uw naam te nemen.

Het recht om al dan niet kinderen te hebben

U heeft het recht op toegang tot veilige anticonceptiemiddelen, zoals de pil of condooms.

Het recht op gezondheidszorg en voordelen van wetenschappelijke vooruitgang 

In Nederland heeft iedereen, dus ook mensen zonder wettelijke verblijfsstatus, recht op gezondheidszorg, bijvoorbeeld recht op dezelfde soort hiv-behandeling. 

Het recht op vrijheid van vergadering en politieke deelname

U heeft het recht om samen te komen met andere mensen om te praten over seksuele en reproductieve rechten en om acties te ondernemen om ervoor te zorgen dat deze rechten gerespecteerd worden. U heeft het recht om bewustmakingsacties te voeren of politici te vragen beslissingen te nemen om deze rechten te garanderen.

Het recht om vrij te zijn van foltering en mishandeling

U heeft het recht om beschermd te worden tegen alle vormen van geweld met betrekking tot seksualiteit, zoals seksuele intimidatie, aanranding of verkrachting, mensenhandel, kindermishandeling of vrouwelijke genitale verminking.

Als u hiv-positief bent, mag de Nederlandse overheid u niet naar een land sturen waar u uw behandeling niet kunt voortzetten.

Macluumaad badan oo ku saabsan helida daryeelka caafimaadka?

Dhakhtarka guud
Waxaad kala hadli kartaa dhakhtarka guud wax ku saabsan mowduuc kasta oo kalgacal. Haddii ay lama huraan tahay, dhakhtarka guud waxa uu kuu gudbin kara adiga xirfad yaqaan caafimaad oo takhasus leh. Qaxootiga la siiyay magangalyo (ku meel gaadh ah) waxay doortaan dhakharka guud ee degmadda. Magangalya doonka ku jira xarumaha magangalya doonka waxa kula tashan karaan dhakhtarka guud xaga xarunta.
Khabiirka galmada
Waxaad booqan kartaa dhakhtarka galmada wixii caawimo dhibaatooyinka galmada ah. Tan wax kharashka kama bixiso xidhmada caymiska caafimaadka (basisverzekering). Waxaa laga yaabaa in lacagta la magdhabo haddii aad leedahay caymis dheeraad ah.
Korrelatie
Haddii aad doonayso inaad ka hadasho mowduucyada sida xidhiidhada, dareemadaada ama galmada, waxaad wici kartaa, qoraal onalyn ah kula hadli ama boosta ku soo dir addoo magacaaga qarinaya Korrelatie.
Juridisch Loket (Taageerada sharciga ah)
Haddii aad qabto su'aalo ku saabsan xuquuqagaaha, waxaad la xidhiidhi kartaa miiska caawimada sharciga (juridisch loket) wixii ah la tashiga (telefoonka).
Sense.info
Haddii aad ka da' yar tahay 25, waxaad la xidhiidhi kartaa Sense wixii su'aalo ku saabsan ka hortagga uurka, galmadda iyo STIs. Tan waxaad ku samayn kartaa iimayl, telefoonka, wada hadal qoraal ah oo onlayn ah ama samaynta ballanka ee saacadaha la tashiga Sense.
Macluumaad badan oo ku saabsan helida daryeelka caafimaadka

Qaamuuska iyo turjumaadaha

Ma u baahantahay caawimo gaar ah? Hel urur

La xidhiidh