In Nederland zijn er heel wat diensten en professionals die u kunnen helpen wanneer u informatie nodig heeft over gezondheid, u een gezondheidsprobleem heeft of u zich in een noodsituatie bevindt. Waar u terecht kunt, hangt af van waar u verblijft en van uw verblijfsstatus. 

Als u ziek bent gaat u in Nederland altijd eerst naar de huisarts. Naast de huisarts zijn er in Nederland gespecialiseerde artsen, bijvoorbeeld in het ziekenhuis. Zij weten veel van één deel van het lichaam, bijvoorbeeld hart of longen, of van een bepaalde ziekte. Naast de huisartsen en de artsen in het ziekenhuis, kunt u in Nederland ook terecht bij een tandarts, opticien, fysiotherapeut, verloskundige, verpleegtehuis, instelling voor jeugdzorg of de GGD. Voor niet-medische zorg, zoals praktische of psychosociale hulp en ondersteuning kunt u terecht bij organisaties voor maatschappelijk werk. 

Een vrouw gaat naar een dokter

Verblijf in Asielzoekerscentrum (AZC)

Het AZC biedt medische zorg aan alle asielzoekers die in een opvangcentrum verblijven, ongeacht hun verblijfsstatus. Zij kunnen in het AZC naar de huisarts, verloskundige, jeugdgezondheidszorg en verwezen worden naar een ziekenhuis. Asielzoekers hebben recht op dezelfde medische zorg als Nederlanders, zijn hiervoor gratis verzekerd en hoeven niets te betalen. Ook veel tandheelkundige behandelingen worden voor jongeren tot 18 jaar vergoed. Voor volwassenen is deze vergoeding maximaal € 250 per jaar.

Alle asielzoekers kunnen met een medisch probleem of vraag terecht op het inloopspreekuur in de opvanglocatie. Het eerste gesprek is vaak met de praktijkassistent. De praktijkassistent kijkt of u langs een verpleegkundige of huisarts moet gaan. De praktijkassistent maakt dan een afspraak voor u. Het kan ook dat u doorverwezen wordt naar het ziekenhuis.

Verblijf in gemeenten (statushouders)

Zodra een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt, bent u een statushouder. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) koppelt u aan een gemeente. Na verhuizing naar de gemeente moet u zich in schrijven bij een zorgverzekering. In veel gemeenten is dit collectief geregeld. Daarna kan u zich aanmelden bij een huisarts. U betaalt zelf de premies en  het eigen risico, en soms ook eigen bijdragen in kosten medicijnen of behandeling.

Wat moet ik doen als ik geen verblijfsvergunning heb?

Iedereen die langer dan drie maanden in Nederland verblijft zonder een geldige verblijfsvergunning is ‘ongedocumenteerd’. Ongedocumenteerden kunnen zich niet verzekeren tegen ziektekosten, maar hebben wel recht op medisch noodzakelijke zorg. 

Wat is medisch noodzakelijke zorg?

Het recht op gezondheidszorg is een basisrecht voor iedereen, ook voor mensen zonder verblijfsvergunning. Het recht op ‘medisch noodzakelijke zorg’ ligt vast in de wet. Medisch noodzakelijke zorg is zorg die passend is zoals die in Nederland gegeven moet worden. Zo krijgen mensen zonder verblijfsvergunning  ook toegang tot gezondheidszorg.

Een dokter beslist of de medische hulp al dan niet noodzakelijk is. Medisch noodzakelijke zorg  is meer dan de zorg waarvoor u naar de spoedafdeling van een ziekenhuis zou gaan. Deze hulp kan zowel een behandeling als preventieve zorg zijn, in een ziekenhuis of bij een dokter. Het gaat in principe om noodzakelijke, en passende zorg. Dit kan ook een consultatie voor anticonceptie of een abortus zijn. 

De dokter en andere zorgverleners zijn wettelijk verplicht om uw privacy te respecteren en informatie over u vertrouwelijk te behandelen

Als u de kosten van de zorg niet kunt betalen, kan de dokter of zorgverlener het geld declareren bij het Centraal Administratie kantoor (CAK). Sommige ziekenhuizen en apotheken hebben ook contracten afgesloten met het CAK. Vraag aan uw huisarts naar welk specifiek ziekenhuis of welke apotheek u kunt gaan.

Wat moet ik doen om 'medisch noodzakelijke zorg' te krijgen?

Woont u in Nederland zonder geldige verblijfspapieren en zonder zorgverzekering, dan hebt u recht op medisch noodzakelijke zorg. Voor zorg die niet levensbedreigend is neemt u contact op met een huisarts of huisartsenpost (in de avond of het weekend) in uw eigen woongebied. Voor verdere onderzoeken kan de huisarts u verwijzen naar een specialist in het ziekenhuis. Hiervoor krijgt u dan een verwijsbrief mee.

In geval van ongelukken of levensbedreigende situaties kunt u naar een spoedeisende hulpafdeling van een ziekenhuis. Elk ziekenhuis heeft zo’n afdeling, een verwijsbrief is niet nodig. Als u een ambulance nodig heeft, bel dan gratis met 112.

Wat zijn mijn rechten als ik een verblijfsvergunning heb?

Als u een verblijfsvergunning heeft, maar nog wel in één van de AZC's verblijft, dan kunt u gebruik maken van de gezondheidszorg in de opvanglocatie. 

Wanneer u vanuit het AZC verhuist naar een gemeente, en u zich aangemeld heeft bij een zorgverzekeraar, ontvangt u een zorgpas. U  en kunt u dan gebruik maken van de zorg in uw gemeente, en zich bijvoorbeeld inschrijven bij een huisarts.

Wat als een zorgverlener mijn taal niet spreekt?

Tijdens het verblijf in het asielzoekerscentrum zijn tolken beschikbaar voor het contact met zorgverleners.

Wat kunt u doen als u statushouder bent en in de gemeente woont en een tolk nodig heeft bij een bezoek aan een huisarts of het ziekenhuis? De tolkenvergoeding wordt dan betaald door de zorginstelling. De zorginstelling (huisarts, het ziekenhuis of een andere zorgverleningsinstelling) heeft hiervoor meestal een speciale regeling voor met een tolk of vertaalcentrum.

Als statushouder hebt u recht op een telefonische tolk wanneer u voor een consult of behandeling bij de huisarts komt. Dit recht heeft u tot 6 maanden na het moment van inschrijven bij de gemeente. Tot 1 mei 2019 geldt er een speciale regeling waarmee huisartsen een telefonische tolkdienst kunnen aanvragen voor gesprekken met statushouders.

Het is belangrijk te weten dat de tolk:

  • gebonden is aan het beroepsgeheim;
  • in de eerste persoon ('ik') zal spreken;
  • neutraal is en alles vertaalt zonder informatie toe te voegen, te wijzigen of weg te laten;
  • gratis is voor de patiënt. 
Een tolk vertaalt wat de zorgverlener en de cliënt zeggen

In the Netherlands there are many services and professionals that can help you if you need information about health, if you have a health problem or if you are in an emergency situation.

Where you need to go for help depends on where you live and your asylum status. In the Netherlands, you always consult your general practitioner first when you are ill. In addition to the general practitioner, there are specialised doctors in the Netherlands, for instance in hospitals. They know a lot about one part of the body, for instance the heart or the lungs, or about a particular disease. In addition to general practitioners and the doctors in hospitals, you can also go to a dentist, optician, physiotherapist, midwife, care home, youth care organisation, or the municipal public health service (GGD). For non-medical care, such as practical or psychosocial support, you can go to organisations for social work.

A woman going to a doctor

Residence in an asylum seekers' centre (AZC)

The asylum seekers’ centre offers medical care to all asylum seekers living there, regardless of their asylum status. At the asylum seekers’ centre, they can consult a general practitioner, midwife or youth care and they can be referred to a hospital. Asylum seekers have a right to the same medical care as Dutch people, are insured for this for free and do not have to pay anything. For young people up to the age of 18, treatment by a dentist is also paid for. For adults, dental treatment is paid for up to a maximum amount of 250 Euros per year.

All asylum seekers with a medical problem or question can drop in during the consultation hours at the centre. The first consultation is often with the doctor’s assistant. The doctor’s assistant decides if you need to see a nurse or general practitioner. The doctor’s assistant will make an appointment for you. You may also be referred to a hospital.  

What to do if I do not have a residence permit?

Everyone who resides in the Netherlands for more than three months without a valid residence permit is considered “undocumented”. “Undocumented” people cannot insure themselves for the costs of healthcare, but have a right to medically necessary care. 

Residence in a municipality (people who have been granted asylum)

Once an asylum seeker has been granted a residence permit, he/she is called a statushouder in Dutch. The central organisation for receiving asylum seekers (COA) assigns you to a municipality. After moving to the municipality you have to register for health insurance. In many municipalities, this is organised collectively. After this, you can register with a general practitioner. You pay your own insurance contributions and the excess of your health insurance (eigen risico), and sometimes also personal contributions towards the costs of medicines or treatment (eigen bijdrage).

What is medically necessary care?

The right to medical care is a basic right for everyone, even for people who do not have a residence permit. The right to medically necessary care is established in the law

A doctor decides whether the medical care is necessary or not. Medically necessary care is more than the care that you would get at a hospital’s emergency department. It can be both curative and preventive care in a hospital or from a doctor. In principle, it consists of necessary and appropriate care. This includes a consultation for contraception or an abortion.

The doctor and other healthcare professionals have a legal obligation to respect your privacy and keep the information they have about you confidential. 

If you cannot pay the costs of healthcare, the doctor or care provider can declare the expenses at the central administration bureau (CAK). Some hospitals and pharmacies have contracts with the CAK. Ask your general practitioner to which specific hospital or which pharmacy you can go.

What should I do to get medically necessary care?

If you live in the Netherlands without a valid residence permit and without health insurance, you have a right to medically necessary care. For care for problems that are not life-threatening, you can contact a general practitioner or, in the evening or at the weekend, the out-of-hours GP service (huisartsenpost) in the area where you live. The general practitioner can refer you to a specialist at the hospital for further tests. You will receive a referral letter for this. In the case of accidents or life-threatening situations, you can go to the accident and emergency department at the hospital. Each hospital has such a department, you do not need a referral letter. If you need an ambulance, you can call the number 112 for free.

What are my rights if I have a residence permit?

If you have a residence permit, but still live in one of the asylum seekers’ centres, you can use the healthcare services at the centre.

When you move from the asylum seekers’ centre to a municipality, and you have registered with a health insurance provider, you receive a health insurance card. From then on, you can use the healthcare in your municipality, and register with a general practitioner. 

What if a healthcare professional does not speak my language?

During your stay at the asylum seekers’ centre, interpreters are available for the communication with healthcare professionals.

What should you do if you have been granted asylum, live in a municipality and need an interpreter for a visit to the doctor or the hospital? In that case, the costs of an interpreter are paid by the healthcare provider. For this, the healthcare provider (general practitioner, hospital or other healthcare provider) usually has a special arrangement with an interpreter or translation service. As a statushouder you have a right to a telephone interpreter when you see your general practitioner for a consultation or treatment. You have this right up to 6 months after registering at the municipality. Until 1 May 2019 there is a special arrangement for general practitioners for requesting interpreting services by telephone for consultations with statushouders. 

It is important to know that the interpreter:

  • is bound by professional confidentiality;
  • will speak in the first person (“I”);
  • is neutral and translates everything that is said without adding, changing or leaving out information;
  • is free of charge for the patient. 
An interpreter translating what the healthcare professional and client are saying

Meer informatie of hulp nodig?

Huisarts
U kunt met een huisarts over elk intiem onderwerp praten. Als het nodig is, kan de huisarts u naar een gespecialiseerde zorgverlener doorverwijzen. Vluchtelingen met een (voorlopige) verblijfsstatus kiezen een huisarts in hun gemeente. Asielzoekers in een COA locatie kunnen terecht bij een huisarts op de locatie.
Huisartsenpost
U belt met de huisartsenpost in de avond of het weekend. U kunt de huisartsenpost bezoeken als u spoedeisende hulp nodig hebt. 'Spoedeisend' zijn gezondheidsklachten die niet kunnen wachten tot de volgende werkdag van uw eigen huisarts. Na het bellen wordt bepaald of u naar de huisartsenpost moet.
Juridisch Loket
Als u vragen hebt over uw rechten, kunt u terecht bij het juridisch loket voor een gratis (telefonisch) consult.
Anti-discriminatie bureaus
Als u zich gediscrimineerd voelt, kunt u hier melding van maken bij een anti-discriminatiebureau.
Meer zorgverleners

Woordenboek en vertalingen